İtalya'nın 8 Klasik Makarna Sosu

1. Bolonez Sos

Bolonezin asıl adı ragù alla bolognese; adını İtalya'nın Bologna şehrinden alır. Kıyma, havuç, kereviz, soğan, domates ve sütle kısık ateşte pişirilir. Tarifi o kadar önemsenir ki 1982'de Bologna Ticaret Odası'na tescil ettirildi. Bologna'da geleneksel olarak yumurtalı tagliatelle makarnasıyla yenir.

2. Pesto Genovese

Pesto, İtalya'nın kuzeyindeki Cenova şehrinin sosudur. Taze fesleğen, çam fıstığı, sarımsak, zeytinyağı ve rendelenmiş peynir mermer havanda ezilerek yapılır. Cenova'da ince uzun trenette ya da kıvrık trofie makarnasıyla yenir; tabağa çoğu zaman haşlanmış patates ve taze fasulye de eklenir.

3. Alfredo

Bu sos, adını onu ilk yapan Romalı aşçı Alfredo Di Lelio'dan alır. Asıl tarifte yalnızca bol tereyağı ve Parmesan peyniri vardır; krema yoktur. Kremalı hâli sonradan Amerika'da yaygınlaştı. Yemeği 1920'lerde Hollywood yıldızları Mary Pickford ile Douglas Fairbanks ünlendirdi.

4. Arrabbiata

Arrabbiata, Roma'nın acı domates sosudur. Domates, sarımsak, kurutulmuş kırmızı biber ve zeytinyağıyla yapılır, üstüne maydanoz serpilir. İtalyancada "öfkeli" anlamına gelen adını acılığından alır. En çok penne makarnasıyla yenir; İtalya'da menülerde "penne all'arrabbiata" diye geçer.

5. Aglio, Olio e Peperoncino

İtalyanca adı "sarımsak, zeytinyağı ve kırmızı biber" demek; sos da bu üç malzemeyle yapılır. Sarımsak zeytinyağında hafifçe kızartılır, kırmızı biber eklenir ve spagettiyle karıştırılır. Güney İtalya'nın, özellikle Napoli'nin sade ev yemeklerindendir ve dakikalar içinde hazırlanır.

6. Puttanesca

Puttanesca, Napoli'nin domates sosudur. İçinde siyah zeytin, kapari, sarımsak ve zeytinyağı vardır; bu yüzden tuzlu ve keskin bir tadı olur. Napoli'de ançüez konmaz, Roma ve çevresinde ise ançüezli yapılır. Adı yazılı olarak ilk kez 1961'de bir İtalyan romanında geçer.

7. Cacio e Pepe

Adı İtalyancada "peynir ve karabiber" demek. Roma'nın bu sade makarnasında pecorino peyniri, makarnanın haşlama suyuyla karıştırılarak kremamsı bir sosa dönüşür, üstüne bolca karabiber çekilir. İçine tereyağı, zeytinyağı ya da krema konmaz. Roma kırlarındaki çobanların yemeği olduğu anlatılır.

8. Alla Norma

Sicilya'nın Katanya şehrinin makarnasıdır. Domates sosuna kızartılmış patlıcan eklenir, üstüne tuzlu ricotta peyniri rendelenir ve fesleğen konur. Adını, Katanyalı besteci Vincenzo Bellini'nin ünlü operası Norma'dan alır. Katanya'da her yıl 23 Eylül, Pasta alla Norma Günü olarak kutlanır.

Kaynaklar

• America's Test Kitchen (Cook's Illustrated) — Rome's 4 Classic Pastas
• Turismo Roma — Spaghetti cacio e pepe
• Katie Parla — Tonnarelli cacio e pepe
• Italia.it — Pesto alla genovese
• Il Fatto Alimentare — Pesto genovese: ricetta, tradizione, industria
• Bologna Welcome — Ragù alla bolognese
• Sky TG24 — Ragù alla bolognese, la ricetta originale (20.04.2023)
• Gambero Rosso International — The history of spaghetti alla puttanesca
• Wikipedia — Spaghetti alla puttanesca
• Wikipedia — Pasta alla Norma
• La Sicilia — Giornata della pasta alla Norma
• Turismo Roma — Spaghetti aglio, olio e peperoncino
• BlogSicilia — Aglio e olio, il sapore delle vongole fuggite
• Wikipedia — Fettuccine Alfredo
• Il Vero Alfredo — Our history
• Chowhound — The Famous Hollywood Couple Who Introduced The US To Fettuccine Alfredo
• Barry Popik — Fettuccine Alfredo
• Wikipedia — Arrabbiata sauce
• Ricette dal Mondo — Penne all'arrabbiata